Navigatie in het document kan op de volgende manieren geschieden:

  • Door in het linker deelvenster door te klikken van hoofdonderwerp naar subonderwerpen, totdat het gewenste subonderwerp is bereikt.
  • Door het invoeren van een zoekterm.
  • Door binnen een eenmaal geopend artikel door te klikken op hyperlinks in de tekst.

Het handboek is ingedeeld in een vijftal hoofdonderwerpen:

  • In ‘Introductie’ worden definities en terminologie vastgelegd, wordt ingegaan op de geometrie van tunnels voor verschillende doeleinden en worden bouwmethoden beschreven.
  • In ‘Ontwerpaspecten’ worden allereerst de algemene eisen en beoordelingscriteria omschreven en wordt onderscheid gemaakt tussen de ontwerpaspecten voor de uitvoering en de uiteindelijk te bouwen constructie. Hierbij komen zowel aspecten waarmee rekening moet worden gehouden, als ontwerpmethoden aan bod.
  • In ‘Ontwerpaspecten Definitieve constructie’ en ‘Ontwerpaspecten Uitvoering’ komen de best practices aan bod, waarbij voor zover mogelijk onderscheid is gemaakt tussen tijdelijke en permanente constructies. Met tijdelijke constructies wordt hier vooral verwezen naar constructies die spelen in de bouwfase, dus onder dit hoofdonderwerp zijn de verschillende uitvoeringsprincipes ook uitgebreid terug te vinden.
  • In ‘Uitvoering’ tenslotte worden het uitvoeringsproces en verschillende uitvoeringsmethoden beschreven.

Monitoring van degradatiemechanismen in tunnels

Artikel nr. 688

Degradatie van materialen die gebruikt worden in structurele elementen van een tunnelconstructie, kan leiden tot schade en uiteindelijk tunnelsluiting. Door deze degradatie te monitoren, is het mogelijk tijdig in te grijpen om zo duurdere onderhoudswerkzaamheden en – in het ergste geval – sluiting van de tunnel te voorkomen. In het COB-rapport Material degradation in tunnels [166] zijn de belangrijkste degradatiemechanismen en mogelijke monitoringstechnieken beschreven.

Monitoringstechnieken zijn te betrekken op enerzijds constructie en omgeving en anderszijds de specifieke materialen beton en metaal.

Constructie en omgeving

Bij constructie en omgeving gaat het om technieken voor het meten van:

  • Relatieve vochtigheid
  • Differentiële vervormingen in verticale richting
  • Rotatie (scheefstand)
  • Deformatie (onder meer met behulp van glasvezel)
  • Temperatuur
  • Wegsensoren (belasting door verkeer)

Beton

Tunnels bestaan voor een groot deel uit gewapend beton. Het belangrijkste degradatiemechanisme van gewapend beton is corrosie van de wapening. Er bestaan zowel indirecte als directe parameters waarmee corrosie is vast te stellen die worden gemeten met diverse instrumenten en sensoren.

Naast corrosie is het voor beton ook verstandig om de volgende parameters te monitoren:

  • Temperatuur
  • Grootte van scheurtjes in het beton (cracks)
  • Elektrische weerstand
  • Zuurgraad
  • Chlorides
  • Staal potentiaal
  • Corrosiestroom
  • Actieve akoestische emissie

Staal

Specifiek voor het meten van corrosie in stalen constructiedelen is het corrosiemonitoringsysteem (CMS) ontworpen. Dit systeem is beschikbaar in twee uitvoeringen: (1) verbonden met IPC met een kabellengte tot 100 meter, en (2) autonoom, met voeding via zonnepanelen en 4G-communicatie. Het CMS gebruikt elektrochemische methoden om een meting uit te voeren.

Daarnaast is de elektrochemische productkwaliteit (EPQ) te meten met een instrument dat gebruikmaakt van een elektrochemische potentiaaltechniek. Het corrosiepotentieel samen met de corrosiestroomdichtheid op een metaaloppervlak dat aan de omgeving is blootgesteld zegt iets over de snelheid waarmee de corrosie zich ontwikkelt.

Coating

Tot slot zijn twee instrumenten beschikbaar om de beschermende coating op een oppervlak te monitoren.

Het coatingkwaliteitssysteem (CQS) is een autonoom apparaat dat de kwaliteit van industriële coatings met betrekking tot corrosiebescherming monitort. Het biedt een kwantitatieve manier om de barrière-eigenschappen van de coating en de degradatie van de coating in de tijd te meten (levensduur), evenals een vroege indicatie te geven van het begin van corrosie onder de coating.

Meer informatie

Gedetailleerde informatie over de te monitoren parameters die een indicatie zijn voor degradatie en de technieken en instrumenten die hiervoor beschikbaar zijn, is opgenomen in het COB-document Monitoring material degradation in tunnels [166]. Hierin is voor elk detectiesysteem een factsheet opgenomen met de belangrijkste kenmerken, inclusief sensortypen, meetprincipes en testopstelling. Ook worden hun toepasbaarheid, beschikbaarheid en kosten besproken.